Precyzyjne wyliczenie sytuacji, w których uprawnionemu należy się zachowek, jest bardzo trudne. Ogólne jednak wystąpieniem z takim roszczeniem można rozważać, gdy na skutek śmierci bliskiej osoby (najczęściej jednego z rodziców) osoba, która normalnie byłaby powołana do spadku, została wykluczona. Będzie tak na przykład, gdy spadkodawca sporządził testament i do całego spadku powołał zupełnie obcą osobę, albo w testamencie powołał tylko jedno z kilkorga swoich dzieci. Ponadto wystąpienie z roszczeniem o zachowek można rozważać, gdy spadkodawca za życia rozdysponował całym swoim majątkiem pomijając niektórych najbliższych (np. dzieci, małżonka, rodziców). Na przykład tylko jednemu dziecku darował swoją nieruchomość, pomijając drugie dziecko, albo na przykład, gdy pomiędzy darowiznami na rzecz bliskich istnieje duża dysproporcja wartości (jedno dziecko otrzymało nieruchomość wartą 500 000 zł, a drugie tylko nieruchomość o wartości 30 000 zł).
Jeżeli jedna z powyższych sytuacji ma miejsce, to należy ustalić, czy takie uprawnienie konkretnej osobie przysługuje, kto jest zobowiązany do zapłaty zachowku, a także ewentualnie w jakiej wysokości zachowek się należy. Sprawy o zachowek są sprawami skomplikowanymi i wymagają uzyskania wielu informacji oraz dokumentów, aby odpowiedzialnie ustalić, możliwość żądania zapłaty zachowku.
dr Mateusz Mądel
radca prawny
Stan prawny na dzień: 23.08.2024