Podatek od spadków

Stwierdzenie przez Sąd nabycia spadku przez konkretne osoby z kręgu spadkobierców otwiera ważny termin w kwestii podatkowej i to zarówno w przypadku dziedziczenia na podstawie ustawy jak i przy dziedziczeniu z testamentu. W przedmiocie ustalenia podatku od spadku ważny jest jednak nie tylko termin, w którym prawomocne staje się postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, ale również chwila otwarcia spadku (chwila śmierci spadkodawcy). Prawnicy zajmujący się sprawami dziedziczenia często pomagają w tłumaczeniu i przekładaniu zawiłości prawnych w sposób jasny i zrozumiały. W poniższym wpisie przybliżę wszystkie kwestie związane z podatkiem od spadków i odpowiem na pytania, z którymi niejednokrotnie spotkałem się jako radca prawny w tarnowskiej kancelarii adwokackiej.

Grupy podatkowe

Co do zasady spadkobierca jest zobowiązany do uregulowania podatku od spadku, we wskazanej w ustawie o podatku od spadków i darowizn wysokości, przy czym należność z tytułu podatku zależy od tego do jakiej grupy zgodnie z ustawą zaliczany jest spadkobierca, od udziału jak przypadł mu w masie spadkowej i oczywiście jego wartości.

Grupa 0     

małżonek, zstępny, wstępny, pasierb, rodzeństwo, ojczym, macocha.

Grupa I     

małżonek, zstępny i wstępny, pasierb, zięć i synowa, rodzeństwo, ojczym i  macocha, teściowie.

Grupa II     

zstępni rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępni i małżonkowie pasierbów, małżonkowie rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonkowie     rodzeństwa małżonków, małżonkowie innych zstępnych.

Grupa III     

pozostałe osoby.

Wysokość podatku

Ustalenie kwoty należności z tytułu podatku od spadku można wyliczyć na podstawie stawek wskazanych w ustawie, które zaprezentowane są w poniższej tabeli.

Kwota podatku, gdy wartość spadku wynosi
dla do 10.278 zł od 10.278 zł do 20.556 zł pow. 20.566 zł
I grupy podatkowej 3% 308,30 zł plus 5% nadwyżki ponad 10.278 zł 822,20 plus 7% nadwyżki ponad 20.566 zł
II grupy podatkowej 7% 719,5 zł plus 9% nadwyżki ponad 10.278 zł 1.644,5 zł plus 12% nadwyżki ponad 20.556 zł
III grupy podatkowej 12% 1.233,4 zł plus 16% nadwyżki ponad 10.278 zł 2.977,9 zł plus 20% nadwyżki ponad 20.566 zł

Kwota wolna od podatku

W ustawie o podatku od spadków i darowizn ustawodawca przewidział kwotowe zwolnienia, których wysokość zależy od przyporządkowania konkretnego spadkodawcy do jednej ze wskazanych wyżej grup. Oznacza to, że kwotę podstawy opodatkowania należy odpowiednio pomniejszyć.

W przypadku I grupy podatkowej, kwota wolna od podatku to 9637 złotych.
W przypadku II grupy podatkowej, kwota wolna od podatku to 7276 złotych.
W przypadku III grupy podatkowej, kwota wolna od podatku to 4902 złotych.

Należy jednak mieć na uwadze, że przy obliczaniu podstawy opodatkowania od spadku, uwzględnić należy nie tylko wartość nabytego spadku, ale również wszystkie rzeczy i prawa majątkowe otrzymane od zmarłego w okresie ostatnich 5 lat od nabycia spadku.

Przykład: Przyjmując, że w skład spadku po zmarłym wchodzą rzeczy lub prawa majątkowe o łącznej wartości w kwocie 15.000,00 zł, jedynym spadkobiercą jest córka zmarłego, a w ciągu ostatnich 5 lat przed śmiercią spadkodawcy córka nie otrzymała od żądnej darowizny, to podatek od spadku wynosił będzie 161,00 zł. Podstawą opodatkowania będzie wówczas tylko kwota 5.363,00 zł, ponieważ kwota 9 637,00 zł jest w I grupie kwotą wolną od podatku (art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn).

Przykład 2: Do spadku powołane są dwie osoby małżonek oraz zstępny, dziedziczą oni w częściach równych po 1/2, a wartość całego spadku szacowana jest na kwotę 35.000,00 zł. Małżonek nie otrzymał od spadkodawcy żadnych darowizn w okresie ostatnich 5 lat przed śmiercią spadkodawcy, natomiast zstępny na rok przed śmiercią otrzymał od spadkodawcy kwotę 10.000,00 zł. Podatek od spadku dla małżonka będzie wówczas wynosił 236,00 zł, a dla zstępnego będzie to kwota 688,00 zł.

Zwolnienie od podatku

Podkreślenia wymaga, że gdy spadek po zmarłym przypada osobom wskazanym w tzw. grupie zerowej, to mogą one skorzystać z całkowitego zwolnienia od podatku od spadku na podstawie art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Zgodnie z przywołanym przepisem zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego, czyli od daty prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. W przypadku przekroczenia wskazanego powyżej terminu należy liczyć się z koniecznością zapłaty podatku wraz z odsetkami za zwłokę i to pomimo faktu, że początkowo spadkobiercy zgodnie z przepisami zwolnienie przysługiwało.

Zgłoszenia we wskazanym terminie można dokonać na druku SD-3, a w przypadku skutecznego zgłoszenia faktu nabycia spadku w odpowiednim terminie, osoby z grupy 0 nie będą zobowiązane do zapłaty podatku od spadku i to niezależnie od wartości nabytych praw.

UWAGA: Powyższe zwolnienie nie przysługuje osobom wskazanym w grupie 0, jeżeli spadek został otwarty przed datą 1 stycznia 2007 roku. Jeżeli zatem śmierć spadkodawcy nastąpiła na przykład w dniu 5 maja 2006 roku, to konieczna będzie zapłata należności z tytułu podatku od spadków i darowizn, nawet pomimo faktu, że spadek po zmarłym został przeprowadzony dopiero w 2020 roku, a samo nabycie spadku następuje na rzecz osób najbliższych.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że w przypadku, gdy na podstawie przepisów ustawy nie znajdzie zastosowania zwolnienie od podatku, to w terminie jednego miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego (tj. od daty prawomocności postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku), właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego należy złożyć zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych. Podczas należności, warto być w ścisłym kontakcie ze swoim adwokatem lub radcą prawnym, który pomoże w rozstrzygnięciu zawiłości prawnych. Jeżeli z jakiegoś powodu powyższy wpis nie odpowiedział na Państwa pytania, zapraszamy do kancelarii prawnej w Tarnowie w celu zasięgnięcia porady prawnej.

 


dr Mateusz Mądel

radca prawny

Stan prawny na dzień: 1.11.2020

Nasza strona wykorzystuje pliki cookies. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na wykorzystywanie plików cookies. Więcej

Rozumiem