Kto dziedziczy ? II Grupa osób uprawnionych do do dziedziczenia

Zaznaczyć należy, że osoby z drugiej grupy, zostają z mocy ustawy powołane do dziedziczenia w sytuacji gdy brak jest zstępnych lub dalszych zstępnych spadkodawcy. Wówczas do dziedziczenia powołany jest małżonek oraz rodzice zmarłego, a w pewnych sytuacjach także rodzeństwo i zstępni rodzeństwa spadkodawcy. W podstawowym wariancie, po zmarłym dziedziczy małżonek wraz z rodzicami. Wówczas udział małżonka nie może być mniejszy niż 1/2 całego spadku, natomiast udział każdego z rodziców wynosi 1/4 spadku. Ustawodawca przewidział również sytuację, w której nigdy nie ustalono ojcostwa osoby zmarłej, w takim przypadku małżonek dziedziczy w zbiegu z matką spadkodawcy po 1/2 spadku.

Przykład 1: Spadkodawca zmarł i nie pozostawił zstępnych. Do chwili śmierci miał jednak żonę, a przy życiu pozostawali też jego rodzice. Wówczas małżonka spadkodawcy, zgodnie z treścią ustawy, odziedziczy 1/2 całego spadku, a rodzice spadkodawcy po 1/4 części spadku.

Przykład 2: Spadkodawca zmarł bezdzietnie. Przy życiu pozostała jego żona oraz matka. Ojciec spadkodawcy zmarł przed śmiercią spadkodawcy. Zmarły nie miał również żadnego rodzeństwa, które normalnie weszłoby w miejsce zmarłego rodzica. W takiej sytuacji żona spadkodawcy oraz jego matka odziedziczą po 1/2 spadku.

Przykład 3: Spadkodawca zmarł i nie pozostawił zstępnych. Przy życiu pozostała jego żona oraz matka, a ojcostwo spadkodawcy nie było nigdy ustalone. Wówczas, podobnie jak w przykładzie nr 2, żona spadkodawcy oraz matka spadkodawcy odziedziczą po 1/2 spadku.

Ustawodawca przewidział również sytuację, gdy spadkodawca nie pozostawił po sobie małżonka i zstępnych. Wówczas powołani do spadku z ustawy są jego rodzice w częściach równych, czyli po 1/2 spadku. Natomiast jeżeli jedno z rodziców nie dożyło otwarcia spadku, to udział który by mu przypadał dziedziczy w częściach równych rodzeństwo spadkodawcy.

Przykład 4: Jeżeli występuje opisana powyżej sytuacja, czyli spadkodawca nie pozostawił dzieci oraz małżonka, a ojciec spadkodawcy zmarł przed nim, to do dziedziczenia powołana jest matka spadkodawcy oraz jego rodzeństwo. W przypadku, gdy spadkodawca miał dwóch braci, to spadek po nim odziedziczy matka - 1/2 spadku, a część spadku, która normalnie przypadłaby ojcu (1/2), odziedziczą bracia spadkodawcy po 1/4 spadku.

Kolejno wskazać należy, że gdyby jedna z osób należących do kręgu rodzeństwa spadkodawcy nie dożyła otwarcia spadku, to udział jaki by mu przypadał dziedziczą jego zstępni, czyli dzieci lub dalsi zstępni brata lub siostry spadkodawcy. Ponadto w art. 932 §6 KC, ustawodawca zabezpieczył niejako interesy małżonka, przedkładając je nad interes rodziców i rodzeństwa spadkodawcy. Małżonek, który dziedziczy w zbiegu z rodzicami, rodzeństwem i zstępnymi rodzeństwa otrzymuje zawsze połowę spadku (1/2). Powyższe oznacza, że w przypadku, gdy brak jest obojga rodziców, do dziedziczenia dochodzą małżonek i rodzeństwo spadkodawcy lub ich zstępni. Wówczas małżonek dziedziczy 1/2 spadku, a pozostała część rozdzielana jest proporcjonalnie pomiędzy rodzeństwo spadkodawcy lub zstępnych rodzeństwa.

Zaznaczyć należy, że przywołane powyżej przykłady można z powodzeniem stosować do tych najprostszych stanów faktycznych, w przypadku wystąpienia bardziej skomplikowanych relacji i koligacji rodzinnych, obliczenie przysługującego udziału może sprawiać pewne problemy. Należy również mieć na uwadze, że na krąg osób powołanych do spadku mogą wpływać również inne czynniki, które będą wykluczały dziedziczenie konkretnej osoby.


dr Mateusz Mądel

radca prawny

Stan prawny na dzień: 1.02.2020 r.

Nasza strona wykorzystuje pliki cookies. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na wykorzystywanie plików cookies. Więcej

Rozumiem