Chwila nabycia spadku po zmarłym

Zgodnie z art. 925 KC spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku. Z kolei chwilą otwarcia spadku jest zazwyczaj śmierć spadkodawcy, o czym przesądza regulacja z art. 924 KC. Wskazać należy, że śmierć spadkodawcy nie jest jedynym momentem w którym dochodzi do otwarcia spadku. Ustawodawca przewidział bowiem, iż na skutek wystąpienia pewnych zdarzeń, może dojść do uznania pewnej osoby za zmarłą pomimo faktu, iż śmierć osoby fizycznej nie może być jednoznacznie potwierdzona. Podkreślenia wymaga fakt, iż wraz z wydaniem orzeczenia o uznaniu za zmarłego domniemuje się, że zaginiony zmarł w chwili oznaczonej przez Sąd w orzeczeniu. Ma to istotne znaczenie dla ustalenia kręgu spadkobierców bowiem przyjmuje się, że zaginiony żył do chwili oznaczonej w orzeczeniu. Odpowiednie regulacje w tym zakresie przewidziano w art. 29-32 KC.

Na podstawie wskazanych przepisów można uznać osobę za zmarłą jeżeli zaginęła i upłynęło 10 lat od chwili, gdy według istniejących wiadomości jeszcze żyła. Wskazany termin można określić mianem podstawowego. Ustawodawca, w obowiązujących przepisach Kodeksu cywilnego, przewidział bowiem możliwość uznania osoby za zmarłą wcześniej, czyli przed upływem 10 letniego terminu. Jeżeli bowiem w chwili uznania za zmarłego zaginiony ukończył 70 lat, wówczas termin skraca się do 5 lat. Podkreślić należy jednak, że nie można uznać osoby za zmarłą przed końcem roku kalendarzowego, w którym zaginiony ukończyłby lat 23.

Znacznie krótsze terminy, pozwalające na uznanie osoby za zmarłą, obowiązują w przypadku wystąpienia szczególnych zdarzeń, takich jak zaginięcie podczas podróży powietrznej, morskiej lub w związku z wystąpieniem bezpośredniego niebezpieczeństwa dla życia. 

Zgodnie art. 30 §1 KC kto zaginął w czasie podróży powietrznej lub morskiej w zwiaązku z katastrofą statku, okrętu albo innym szczególnym zdarzeniem ten może bycć uznany za zmarłego po upływie 6 miesięcy od dnia, w którym nastąpiła katastrofa albo inne szczególne zdarzenie. Jeżeli jednak nie można stwierdzić, czy nastąpiła katastrofa statku powietrznego lub okrętu, bieg wskazanego wyżej 6-miesięcznego terminu rozpoczyna się z upływem 1 roku od dnia, w którym statek lub okręt miał przybyć do portu przeznaczenia. Jeżeli jednak statek powietrzy lub okręt nie miał portu przeznaczenia, to bieg 6-miesięcznego terminu rozpoczyna się z upływem 2 lat od dnia, w którym była ostatnia o nim wiadomość. Odrębną przesłanką pozwalającą na uznanie danej osoby za zmarłą, wystąpienie bezpośredniego niebezpieczeństwa dla życia. Wskazuje się bowiem, że kto zaginął w związku z wystąpieniem bezpośredniego niebezpieczeństwa dla życia ten może być uznany za zmarłego po upływie 1 roku od dnia, w którym niebezpieczeństwo ustało albo według okolicznosści powinno było ustać. 

Podkreślenia wymaga fakt, iż chwilą nabycia spadku przez spadkobierców jest chwila śmierci spadkodawcy. Oznacza to, że od tego momentu spadkobiercy wchodzą w sytuacje prawną po spadkodawcy - dziedziczą. Nie zależy to od uzyskania jakichś dodatkowych dokumentów. Niemniej jednak, w niektórych sytuacjach może zaistnieć konieczność wylegitymowania się posiadaniem uprawnień do spadku. Wówczas niezbędnym będzie uzyskanie w Sądzie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia, w którym odpowiednio Sąd lub notariusz określi, kto dziedziczy po zmarłym i w jakich częściach.
 


dr Mateusz Mądel

radca prawny

Stan prawny na dzień: 20.03.2020 r.

Nasza strona wykorzystuje pliki cookies. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na wykorzystywanie plików cookies. Więcej

Rozumiem